Voor de moeilijkste gesprekken als leidinggevende krijg je geen training.

Een van je beste engineers vraagt of hij je even kan spreken.

Je denkt aan het project dat uitloopt. Een technisch probleem. Misschien gedoe binnen het team.

Maar zodra de deur dicht is, vertelt hij dat zijn partner ernstig ziek is.

En ineens doet al je technische expertise er even niet toe.

Je bent gewend om problemen te analyseren. Om snel te zien waar het vastloopt en welke oplossing nodig is. Dat vermogen heeft je waarschijnlijk mede gebracht waar je nu bent.

Alleen valt hier niets op te lossen.

Je zoekt naar de juiste woorden, maar alles wat in je opkomt klinkt te groot, te klein of ongemakkelijk.

“Wat verschrikkelijk.”

“Neem vooral de tijd.”

“Laat maar weten wat je nodig hebt.”

Is dat genoeg?

Dit zijn de gesprekken waarvoor bijna niemand je traint wanneer je leidinggevende wordt. Een medewerker van wie een ouder overlijdt. Een partner die ernstig ziek blijkt. Iemand die zelf uitvalt. Een zwangerschap die anders eindigt dan gehoopt.

Je krijgt een nieuwe functietitel, meer verantwoordelijkheid en misschien een leiderschapstraining over feedback geven en resultaten behalen.

Maar niemand vertelt je wat je moet zeggen wanneer het leven van iemand tegenover je ineens stilstaat.

Misschien omdat daar geen perfecte woorden voor bestaan.

Toch voelen veel leiders de druk om iets verstandigs te zeggen. Zeker wanneer je gewend bent dat mensen naar jou kijken voor richting en antwoorden.

Maar iemand met verdriet heeft lang niet altijd een antwoord nodig.

Soms heeft iemand een leidinggevende nodig die het ongemak niet wegpraat. Die niet te snel naar oplossingen, verlofregelingen of werkafspraken springt. Die gewoon even blijft zitten en luistert.

Hoe langer ik met mensen werk, hoe meer ik begrijp wat vroeger vaak werd gezegd:

Ieder huisje heeft zijn kruisje. In de psychologie noemen we dit common humanity: het besef dat pijn, verlies en onzekerheid onlosmakelijk bij het mens-zijn horen.

Niet omdat ieder verdriet hetzelfde is. Wel omdat niemand zonder verdriet door het leven gaat.

Achter iedere laptop zit een leven waar je als leidinggevende maar een klein deel van ziet. Mensen komen niet zonder hun zorgen, verlies en kwetsbaarheid naar hun werk. Ook niet als ze hun werk uitstekend blijven doen.

Goed leiderschap betekent daarom niet dat je voor iedere situatie de juiste oplossing hebt. Het betekent dat je aanwezig kunt blijven wanneer er niets op te lossen valt.

Dat je luistert. Dat je erkent wat er is. Dat je vraagt wat iemand nodig heeft. En dat je regelmatig even incheckt, wanneer de rest van de wereld alweer verder is gegaan.

Je hoeft iemands verdriet niet te kunnen dragen.

Maar je moet wel durven laten merken dat diegene het niet alleen hoeft te dragen.